نقد رسمِ تبدیل مدیران ناکام به دستیار ویژه
در سالهای اخیر به یک رسم عجیب اما تکراری عادت کردهایم: مسئولانی که عملکردشان زیر سؤال میرود، یا به هر دلیل از کار برکنار میشوند، خیلی زود با عنوانی محترمانهتر و گاهی حتی پرهیبتتر دوباره به صحنه مدیریت بازمیگردند؛ «دستیار ویژه»، «مشاور عالی»، «مسئول امور خاص» و…! گویی صندلیها فقط جابهجا میشوند و کسی واقعاً برکنار نمیشود.
اگر مدیر برکنار شده، کارآمد و موفق بوده است، سؤال اخلاقی اول شکل میگیرد: چرا کسی که خوب کار کرده کنار گذاشته میشود؟ این کار نه فقط بیعدالتی در حق فرد است، بلکه به جامعه پیام میدهد که معیار تصمیمگیری نه تخصص است و نه نتیجه، بلکه ملاحظات سیاسی یا مصلحتهای پشتپرده است. چنین تصمیمهایی اعتماد مردم را نسبت به صداقت حاکمیت سست میکند.
اما اگر مدیر ضعیف یا ناکام بوده باشد و با وجود کارنامه پرسشبرانگیز دوباره با عنوان «دستیار ویژه» بازگردد، مسئله اخلاقی بسیار بزرگتری رخ میدهد. این یعنی:
- مسئولیتپذیری واقعی وجود ندارد؛
- خطا هزینه ندارد؛
- عملکرد مهم نیست؛
قدرت حلقهای بسته است که اعضایش فقط صندلی عوض میکنند، نه اینکه کنار بروند. این رفتار سه آسیب اخلاقی جدی برای جامعه و حکمرانی به همراه دارد:
- تضعیف اخلاق مسئولیتپذیری: جایی که هیچکس بابت عملکردش پاسخگو نیست، عزل معنای واقعی خود را از دست میدهد. وقتی فردی باوجود ناکامی دوباره منصوب میشود، در عمل اعلام میشود که «نتیجه مهم نیست، فقط وابستگی مهم است».
- ضربه به عدالت و شایستهسالاری: جوانان متخصص، مدیران پاکدست و اهل دانش وقتی میبینند حلقهای محدود دائماً میان خود پستها را تقسیم میکند، امیدشان به پیشرفت از مسیر شایستگی کاهش مییابد. بیعدالتی ساختاری بزرگترین ضربه به اخلاق عمومی است.
- فرسایش اعتماد عمومی: اعتماد، سرمایه اخلاقی حکومتهاست. وقتی مردم احساس کنند برکناریها نمایشی و انتصابها تشریفاتی است، باورشان به صداقت تصمیمها و جدیت ساختار قدرت تضعیف میشود.
حاصل ماجرا ساده است:
- اگر فرد خوب و توانمند بوده، برکناریاش ناعادلانه است؛
- اگر ضعیف و ناکام بوده، انتصاب دوبارهاش بیمسئولیتی است.
اخلاق حکمرانی ایجاب میکند که عزل، معنای واقعی داشته باشد؛ مسئولان براساس عملکردشان سنجیده شوند؛ و عنوانهایی همچون «دستیار ویژه» پوششی برای حفظ جایگاه مدیریتی افراد ناکام نباشد. جامعه زمانی به تصمیمها اعتماد میکند که ببیند حقایق، نتایج و عدالت بر روابط و مصلحتهای شخصی اولویت دارد.
وبسایت | اینستاگرام | واتساَپ | تلگرام | آپارات | یوتیوب | احمد فرهادی
